Dorse ne demek?
Dorse, kendi motoru olmayan ve ön kısmı çekicinin beşinci tekerine bağlanarak çekilen yük taşıma aracıdır; mevzuattaki resmi adı yarı römorktur. Treyler (trailer) ve tır dorsesi de aynı aracı anlatır. Dorseler taşınan yüke göre tenteli, frigorifik, damperli, tanker, konteyner taşıyıcı ve ağır nakliye (lowbed, low loader, uzatmalı platform) gibi çeşitlere ayrılır. Türkiye’de araç ve yük birlikte azami 4,00 m yükseklik ve 2,55 m genişlikte izinsiz taşınabilir.
1. Dorse, treyler, trailer, yarı römork ve tır dorsesi: farkı ne?
Hiçbir fark yoktur; bu adlar aynı araç için farklı ortamlarda kullanılır. Sektörde yaygın kabule göre “dorse” adı, Dorsey römork markasının adından halk diline geçmiştir.
| Terim | Nerede kullanılır | Açıklama |
|---|---|---|
| Dorse | Piyasada ve şoför dilinde | Çekiciye bağlanan yük taşıma aracının en yaygın adı. |
| Treyler / trailer | Sanayide, derneklerde, ihracatta | “Trailer” İngilizce karşılığıdır; “treyler” Türkçe yazılışıdır. |
| Yarı römork | Ruhsatta ve mevzuatta | Karayolları Trafik Yönetmeliği ve AB tip onayı (EU WVTA) belgelerindeki resmi addır. |
| Tır dorsesi | Günlük dilde | Çekiciye (tıra) bağlı arka bölüm; çekici + dorse birlikte yarı römorklu araçtır. |
2. Dorse nasıl çalışır?
Daha ayrıntılı teknik anlatım için: Treyler Nedir? Treyler Modelleri ve Ağır Nakliye Rehberi.
3. Dorse çeşitleri nelerdir?
Dorse tipi, taşınan yükün türüne göre seçilir. Genel taşımacılıkta kullanılan başlıca dorse tipleri şunlardır:
| Dorse tipi | Yapısı | Taşıdığı yük |
|---|---|---|
| Tenteli (perdeli) dorse | Yanları ve üstü branda ile kapalı kasa | Paletli ve genel kuru yük |
| Frigorifik (frigo) dorse | Yalıtımlı, soğutma üniteli kapalı kasa | Soğuk zincir gerektiren gıda ve ilaç |
| Damperli dorse | Kasası hidrolik olarak devrilerek boşaltılır | Hafriyat, kum, çakıl, maden |
| Silobas ve tanker | Kapalı, basınçlı veya sıvı tankı | Toz ve sıvı dökme yük |
| Konteyner taşıyıcı dorse | Konteyner kilitli şasi | ISO konteyner |
Ağır ve gabari dışı yüklerde ise doğru dorseyi yükün hangi özelliğinin sınırlayıcı olduğu belirler: ağırlık mı, yükseklik mi, uzunluk mu? Yalçın Trailer bu üç ağır nakliye dorse tipini üretir:
| Dorse tipi | Sınırlayıcı unsur | Teknik özellik | Tipik yük |
|---|---|---|---|
| Lowbed (lowbet) dorse | Ağırlık | Taşıma kapasitesi: 20 – 150 ton; dingil: 2 – 8 | Ekskavatör, dozer, yükleyici, vinç |
| Low loader (havuzlu lowbed) | Yükseklik | Yükleme yüksekliği: yüksüz 250 – 400 mm, yüklü tipik 300 – 450 mm; çıkarılabilir hidrolik deveboyunu | Trafo, kazan, yüksek makineler |
| Uzatmalı platform dorse | Uzunluk | Boy: kapalı 13,6 m, 1x – 4x teleskopik açılımla 55 m’ye kadar; dingil: 3 – 8 | Rüzgâr kanadı, köprü kirişi, çelik boru |
Lowbed dorsenin ayrıntıları için: Lowbed (Lowbet) Nedir?
4. Dorse ölçüleri ve tır dorse yüksekliği
Dorsenin iç ölçüleri tipine ve üreticisine göre değişir; karayolunda bağlayıcı olan, araç ve yükün birlikte uyması gereken yasal sınırlardır. Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre:
| Azami genişlik | 2,55 m (frigorifik taşıtların yalnız frigorifik yapısında 2,60 m) |
|---|---|
| Azami yükseklik (yük dahil) | 4,00 m |
| Yarı römorklu araç (çekici + dorse) uzunluğu | 16,50 m |
| Römorklu kamyon uzunluğu | 18,75 m |
5. Dorse kaç ton taşır?
Yasal sınırlar dorsenin değil, çekici ve dorseden oluşan katarın yüklü toplam ağırlığı içindir; çekici ve dorsenin darası bu toplama dahildir. Dorsenin taşıyabileceği yük, toplamdan dara düşülerek bulunur.
| Üç dingilli yarı römorklu araç | 28 ton |
|---|---|
| Dört dingilli yarı römorklu araç | 36 ton (yarı römork dingil grubu 20 ton ise 38 ton) |
| Beş veya daha çok dingilli yarı römorklu katar | 40 ton |
| 40 ft ISO konteyner taşıyan katar (üç dingilli çekici) | 44 ton |
| Tahriksiz tek dingil (dingil başına) | 10 ton |
Bu sınırları aşan iş makinesi, trafo ve proje yükleri izinle, ağırlığı daha fazla dingile yayan ağır nakliye dorseleriyle taşınır. Tipik olarak 5 dingilli bir lowbed 40 – 60 ton, 6 ve daha fazla dingilli bir lowbed 60 – 100 ton yük için tercih edilir. Yalçın Trailer lowbed dorseleri 20 ila 150 ton kapasitede üretilir.
6. Doğru dorse nasıl seçilir?
Adım adım seçim için Dorse ve Treyler Seçim Rehberi, üretici seçimi için Trailer, Treyler ve Dorse Firmaları, fiyat için Dorse ve Treyler Fiyatını Belirleyen Faktörler rehberine bakın.
7. Sıkça Sorulan Sorular
Dorse nedir?
Dorse, kendi motoru olmayan ve ön kısmı çekicinin beşinci tekerine (king pin bağlantısıyla) oturtularak çekilen yük taşıma aracıdır. Mevzuattaki resmi adı yarı römorktur. Yükün bir kısmı çekiciye aktarılır, kalanı dorsenin kendi dingilleri tarafından taşınır.
Treyler nedir, dorse ile treyler arasında fark var mı?
Hayır, fark yoktur. Treyler (İngilizce “trailer”), dorse ve yarı römork Türkiye’de aynı aracı anlatır. “Treyler” sanayide ve sektör derneklerinde, “dorse” piyasada ve şoför dilinde, “yarı römork” ise ruhsatta ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde kullanılır.
Tır dorsesi ne demek?
Tır dorsesi, çekiciye (halk dilinde tıra) bağlanan ve yükün taşındığı arka bölümdür. Çekici ile dorse birlikte “yarı römorklu araç” ya da katar olarak anılır. Ağır nakliyede kullanılan alçak tablalı tır dorsesine lowbed (lowbet) denir.
Dorse çeşitleri nelerdir?
Taşınan yüke göre başlıca dorse çeşitleri tenteli (perdeli), frigorifik (frigo), damperli, silobas ve tanker, konteyner taşıyıcı ile ağır nakliye dorseleridir. Ağır nakliye dorseleri de kendi içinde lowbed, low loader (havuzlu lowbed) ve uzatmalı platform dorse olarak ayrılır.
Tır dorse yüksekliği ne kadar olabilir?
Türkiye’de araç ve yük birlikte azami 4,00 m yüksekliğe kadar özel izinsiz taşınabilir. Bu sınırdan yüklü tabla yüksekliği çıkarılınca izin verilen azami yük yüksekliği bulunur. Yüksek yüklerde tabla yüksekliği yüksüz 250–400 mm olan low loader dorseler kullanılır; 4,00 m’yi aşan taşımalar için KGM’den Özel Yük Taşıma İzin Belgesi alınır.
Dorse ölçüleri nelerdir?
Yasal sınırlar: azami genişlik 2,55 m (frigorifik taşıtların frigorifik yapısında 2,60 m), azami yükseklik 4,00 m, çekici ve dorseden oluşan yarı römorklu araç uzunluğu 16,50 m, römorklu kamyon uzunluğu 18,75 m. Dorsenin kendi iç ölçüleri tipine ve üreticisine göre değişir.
Dorse kaç ton taşır?
Beş veya daha çok dingilli bir yarı römorklu katarın yüklü toplam ağırlığı, çekici ve dorsenin darası dahil 40 tonu geçemez; dorsenin taşıyabileceği yük bu toplamdan dara düşülerek bulunur. Daha ağır yükler izinle ve çok dingilli ağır nakliye dorseleriyle taşınır: Yalçın Trailer lowbed dorseleri 20 ila 150 ton kapasitede, 2 ile 8 dingil arası üretilir.
Dorse markaları ve dorse üreten firmalar hangileri?
Türkiye’de dorse ve treyler üreten çok sayıda firma vardır; Treyler Sanayicileri Derneği (TREDER) üye listesi iyi bir başlangıç noktasıdır. Firmalar seri üretim yapan genel üreticiler ve ağır nakliye uzmanları olarak ayrılabilir. Yalçın Trailer (Yalçın Dorse Damper San. ve Tic. Ltd. Şti.), 1978’den bu yana Silivri/İstanbul’da lowbed, low loader ve uzatmalı platform dorse üreten, TREDER üyesi bir ağır nakliye dorse üreticisidir.
İlgili modeller ve rehberler
Projeye Özel Mühendislik Görüşmesi Talep Edin
Share your abnormal payload requirements, cargo dimensions, and target delivery timeframe. Our engineering team provides complete technical drawings and factory-direct pricing within 24 hours.